Yumurtalık kistleri çocukluk döneminden menopoz sonrası döneme kadar her yaşta görülebilen, yaşa, tıbbi geçmişe ve aile öyküsüne göre farklı tanılar alabilen bazen iyi huylu bazen şüpheli ve bazen de maalesef kötü huylu olabilen önemli oluşumlardır.
Neyse ki bu kistlerin çok az bir kısmı üreme çağındaki kadınların yaşam süreleri üzerine etki etmektedir.
Ama unutulmamalıdır ki yumurtalığı ilgilendiren her yaştaki her kistik oluşum dikkatle ele alınmalı ve gereken özen gösterilmelidir.
Yumurta Nedir ? Ne Işe Yarar ?
Yumurta, kadın genital sistemindeki yumurtalık denilen organlarda bulunan üreme hücresidir. Yumurta hücresi kadının genetik kodunu bebeğe aktaran kromozom kodlarıyla donatılmıştır.
Yumurta hücreleri kadında henüz anne karnında bir bebekken oluşur ve menopoza kadar yumurtalık organında bulunur. Menopozla beraber yumurta hücreleri de tükenir.
Latince ovaryum denen yumurtalıklar kadında 2 adet rahmin sağ ve solunda yer alırlar. Yumurta hücreleri ise ovum üzerindeki korteks denilen bölgede folikül denilen kesecikler içinde yer almaktadır, yumurta hücrelerine ovum ya da oosit denmektedir.
Yumurtanın Anatomisi
Yumurtalık organı karın boşluğunda idrar kesesi ile kalın bağırsak arasında rahmin her iki yanında sağda ve solda bulunmaktadır. Her yumurtalıkta korteks dokusunun üzerindeki folikül denen keseciklerin içinde yumurta hücreleri bulunur. Yumurta hücresi kumulus ooforus denen hücre topluluğunun içinde granuloza hücreleri ve korona radiata denen oluşum ile çevrelenmiş ve zona pellusida denen dış katman ile sarılmış şekildedir.
Normalde adet ortası dönemde 17-20 mm kadar büyüyen folikül çatlayarak yumurta ve çevresindeki hücre topluluğu tüplere doğru döllenmek için atılır.
Yumurtalık Kisti Nedir?
Karin icinde rahmin her 2 yaninda sag ve sol olmak üzere yumurtalik organi yer alir. Yumurtaliklar fonksiyonlari geregi ayda 1 defa döllenebilecek yumurta oluşturup tupe doğru atarlar. Yumurta hucresinin bu olusum ve olgunlaşma süreci yaklasik olarak 14 gun surer. 14 günün sonunda keseciginden ayrilarak tüplere doğru yollanir. Geride kalan ici sivi dolu kesecik sonraki 14 gun boyunca progesteron salgisi yaparak rahim içini gebelige hazirlar. Bu sivi dolu kesecikten bazen folikül kistleri dediğimiz iyi huylu kistler oluşabilmektedir.
Atilan yumurta döllenmezse hazirlanan rahim içindeki doku adet dediğimiz kanamayla dökülerek surec diğer ay yeniden baslar. Yumurtalik anatomik alarak birçok hücreyi icinde barindirir epitel hücreler, embriyonik oluşumlar… vb. Bu hücrelerin oluşum döneminde normalden sapma oldugu olcude iyi huylu, belirsiz huylu ve kotu huylu yumurtalik kistleri oluşabilmektedir. İyi huylu kistler hayati tehdit etmezken kotu huylu yumurtalik kistleri ölümcül olabilmektedir ve bu açıdan saptanmalari hayati öneme haizdir.
Yumurtalıkta Kist Belirtileri Nelerdir?
Yumurtalik kistleri kasiklarin ve karnin icinde cok büyümeden genellikle hic belirti vermezler. Yumurtalik kistlerine bagli en sik belirtiler kasikta ağri ve dolgunluk hissi olmaktadır.
Buyumus kistler karin sisligi ve kabizlik yapabilir. Rahmin onune dogru buyuyen kistler idrar kesesine baski yaparak sık idrara çıkma ve idrar tutuklugu oluşturabilir. Endometrioma kistlerine bagli sikayetler en sıklıkla iliski sirasinda agri, adet sancisi ve kisirlik olarak karsimiza cikarken, yumurtalik kanserine bağlı belirtiler istah kaybi, bulanti kusma karinda sivi birikmesi, karin agrisi, anormal kanama olabilmektedir.
Yumurtalık Kisti Neden Olur?
Yumurtalik kistlerinin oluşum mekanizmalari cok cesitlidir, bunu kistlere ozel olarak incelemek gerekmektedir.
Folikül kistleri: Yumurtalıklardaki yumurta hucrelerinin aylik gelişmelerinden sonra çatlayıp kaybolmamasi sonucu olusmaktadir. İci östrojen zengin folikul sıvısıyla doludur, boyutları 2 cm den 10 cm lere kadar varabilmektedir. İyi huyludur, takip ile tedavisiz kaybolurlar. Bazilarini iğne ile aspire etmek gerekebilmektedir.
Hemorajik korpus luteum kistleri: Yumurta kesecigi catladiktan sonra içindeki damarların hasarlanması sonucu kese ici kan ile dolar ve kasik agrisi oluşturur. Bu kistlerde kanama olmasi nedeniyle kan hemoglobin düzeyinde düşme ve karin icinde douglas dediğimiz bölgede kan birikmesine bağlı sivi gorulebilir. Kanama ultrason ve kan tetkikleri ile takip edilir İleri derece kanama olmamasi durumunda ayaktan takip yapilabilir. Kanamali korpus luteum kistleri genellikle 15 gun icinde kendiliginden kaybolur.
Seröz ve müsinöz over kistadenom: Yumurtalığın en yaygın görülen kistlerindendir.
20 cm’ye kadar büyüyebilir. Yumurtaligi döşeyen epitel hücrelerinin salgı yapmalarından kaynaklanmaktadir. Genellikle hiçbir bulgu vermeden büyüyebilirler. Bu kistlerde kist yüzeyi ince cidarlı ve üzerinde belirgin kan akımı ve solid komponent izlenmez.
Kistadenomlar gebelikte de en sik gorulen kistlerdendir. Çoğunlukla ameliyat edilmeden takip edilirler. Tümör markerlarında yükselme eşlik etmesi veya menopoz sonrasinda gorulmesi durumunda operasyon ile cikartilmalari gerekir.
Dermoid kist: İnsan vücudundaki gelisimsel germ dokulardan kaynaklanan kistlerdir. İnsan vucudunu olusturan dokularin hepsi bu kistin içinde bulunabilir. Kistik ve solid yapılar içerir. Kutlesine gore agir kistlerdir ve kendi etraflarında dönerek torsiyona sebep olabilirler. İclerinde yag, kil, kikirdak, dis, kemik gibi dokular barindirabilirler.
Paratubal ve paraovarian kistler: Embriyolojik dönemden kalinti seklinde olan kistlerdir. Kotu huylu donusum gostermezler.
Yumurtalık Kist Çeşitleri
- Follikül kistleri:
Her ay oluşan yumurta foliküllerinin kistleşmesi sonucu oluşur. Basit ve iyi huyludur.
Yumurtalık geliştirici FSH hormonu nedeniyle oluşurlar 1-2 adet doneminde kaybolurlar.
- Korpus Luteum Kisti:
Atılan yumurtayı çevreleyen folikul zarı sonraki dönemde progesteron salılayarak gebelik için rahimi hazırlar bu zarlı yapı kistleşerek kaybolmazsa buna korpus luteum kisti denir adet sonrasında kaybolur iyi huyludur.
- Matür Kistik Teratom:
Her 3 germ dokusu içeren içinde kıl, yağ, kıkırdak, kemik barındıran kistlerdir. Yumurtalık ve tüpü torsiyone edebildikleri ve nadiren kötü huylu immatür yapılar içerebildikleri için ameliyatla çıkarılmaları gerekir.
- Çikolata Kisti:
Rahim içindeki endometrium dokusunun yumurtalıklarda bulunmasıdır.
Yapışıklık yaparak normal anatomiyi bozarlar. kısırlık ve ciddi ağrı yapmaktadırlar.
- Seröz-Müsinöz Kistler:
Tüp veya rahim ağzını taklit eden hücrelerin yumurtalıklarda çoğalarak salgı yapması ve kistleşmesi sonucu oluşan iyi huylu tümörlerdir.
Over Kisti İyi Mi, Kötü Mü Nasıl Anlaşılır?
Kistlerin iyi veya kötü huylu olup olmadığını anlamak için yapılması gereken testler yapılmalıdır. Bu yapılacak değerlendirmeler şunlardır:
- Hastanın yaşı ve menopoz durumu sorulmalıdır
- Ailede kanser öyküsü araştırılmalıdır
- Doppler Ultrasonografi
- Ca 125 CEA ve diğer tümör markerları
- Bilgisayarlı Tomografi
- MRI
- ROMA Skoru
- Human Epididymal Protein 4
Over Kisti Çocuk Sahibi Olmayı Engeller Mi?
Yumurtalik kistleri yumurtalık fonksiyonunu bozarak kısırlığa neden olabilir. Basit yumurtalık kistleri kısırlık sebebi değildir.
Endometrioma kisti kadınlarda ciddi sekilde kısırlık sebebidir. Endometrioma kistleri hem yumurtalık fonksiyonunu ve kalitesini bozar hem de döllenme problemi oluşturur. Endometrioma kistleri tüplerde tıkanıklık yaparak da kısırlık oluşturabilmektedir. Dermoid kisti ya da cok buyuk bazi kistler yumurtalik ve tüpü torsiyona ugratarak o tarafli yumurtalik ve tüpün kaybedilmesine yol açabilmektedir
Over Kistleri Nasıl Teşhis Edilir ?
Yumurtalık kistleri %90 olasılıkla yapılan ultrasonografi incelemesi ile teşhis edilirler.
Bazen farklı bir nedenden dolayı yapılan MR veya tomografi incelemesinde de tespit edilenleri olmaktadır.
Yumurtalık Kisti Teşhisinde Hangi Testler Ve Tanı Yöntemleri Uygulanır
Yumurtalık kistleri teşhis edilirken kullanılan yöntemler:
- Ultrasonografi
- MR
- Tomografi
- Ca 125
- HE4 testi
Yumurtalık kistleri batından ya da vajinal yolla yapılan ultrasonografi ile en iyi şekilde görülebilir.
Ultrasonografi sırasında doppler ile kistin kanlanmasına da bakılabilmektedir.
Yumurtalık Kistlerinin Tedavisi Nasıl Yapılır?
Yumurtalık kistleri basit ve iyi huylu olduğu düşünülüyor ise takip edilirler ve düzenli aralıklarla ultrasonografi ile tekrar incelenmek üzere takip yapılır.
Bazen yok olmayanlara ilaç tedavisi uygulanabilir.
Endometriozisle birlikte olan çikolata kistlerinde baskılayıcı olarak doğum kontrol hapı ve analog tedavisi uygulanabilir.
Dermoid kistlerde genellikle cerrahi olarak eksizyon önerilir.
Kanser ya da borderline düşünülenlerde mutlaka cerrahi olarak müdahale yapılarak tedavi düzenlenir.
Yumurtalık (Over) Kistlerinin Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Kistler iyi huylu veya şüpheli olmalarına göre ya da ağrı, kanama ve torsiyon riski nedeniyle ilaçla ya da cerrahi olarak tedavi edilirler
İzlem Tedavisi: İyi huylu ağrı yapmayan basit kistlere uygulanır
İlaç Tedavisi: Çikolata kisti, endometriozis, polikistik over durumunda uygulanır
Cerrahi tedavi: Ağrı, torsiyon, geçmeyen kistler, kanser şüphesi ve kısırlık durumunda uygulanır.
En İyi Tedavi Yöntemi hangisi?
Yumurtalık kistlerinde en iyi tedavi hastaya en az ya da hiç zarar vermeyecek tedavidir.
İyi huylu kistlere takiple kaybolan kistleri izlemek en iyi tedavi iken, olası kanser olan kistleri en kısa zamanda saptayıp temizlemek en iyi tedavi olacaktır.
Yumurtalık Kisti Ameliyatı Hangi Durumlarda Yapılır?
Yumurtalık kistleri şüpheli ve kanser düşünülüyorsa hemen ameliyat edilerek tüm kanserli dokular uzaklaştırılmalıdır. Buna sitoredüktif cerrahi denir.
İyi huylu olduğu düşünülen kistler takip edilebilir.
İyi huylu olup da karın içine kanama yapan kistlere cerrahi yapılabilir.
Endometrioma kistlerinde ameliyat ağrı ve kısırlık durumunda, bağırsak ve idrar yolları tutulumunda yapılmaktadır.
Büyük yumurtalık kistleri iyi huylu olsalar bile kanama ve torsiyon riski nedeniyle ameliyat edilebilirler.
Yumurtalık Kisti Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Yumurtalık kisti ameliyatı genel ya da spinal epidural anestezi ile yapılabilir.
Genellikle İyi huylu olduğu düşünülen kistlerde ameliyat kapalı yöntemle göbek deliğinden yapılmaktadır.
Endometrioma, dermoid kist, seröz, müsinöz kistlerde operasyon kısa sürede laparoskopi veya robatik yöntemle yapılabilmektedir.
Kötü huylu yumurtalık kistlerinde genellikle yayılım ve ameliyat sırasında sıcak kemoterapi uygulaması için açık yöntem tercih edilmektedir.
Ameliyatın Riskleri
- Anestezik ilaçlara ve entübasyon işlemine bağlı riskler
- Ameliyat bölgesinde kanama ve şok
- Enfeksiyon ve iltihabi hastalıklar
- Yumurtalık kaybı ve erken menopoz
- Bağırsak ve batın içi organ yaralanması
- Damar tıkanıklığı-Emboli
- Ölüm (100 de 1 den az)
Laparoskopi – Kapalı Ameliyat
Kapalı yöntem göbek deliğinden girilerek iyi huylu kistlerin tedavisinde uygulanır. İnce aletlerle kist yumurtalıktan sıyrılarak çıkartılır. Şüpheli durumlarda veya menopoz döneminde yumurtalık kistle birlikte çıkarılabilir. Operasyon kamera ile yapılır genellikle kısa sürede taburculuk yapılır ve ağrı daha azdır.
Laparotomi – Açık Ameliyat
Laparoskopi ile yapılamayacak kadar zor ve büyük kistlerde açık ameliyat laparotomi tercih edilirken, kötü huylu yumurtalık kistlerinde kanser dokusu yayılmaması ve kemoterapinin ameliyat sırasında uygulanabilmesi için açık yöntem daha çok tercih edilir.
Karında kasık ve göbek deliği arasında ve yukarı doğru uzayan dikine kesi yapılmaktadır.
Ameliyat Sonrası Süreç
Yumurtalik kisti ameliyatindan sonra ilk 2-3 gun ameliyat yerine bağlı ağrı ve ameliyat sonrasi kabizlik ve halsizlik olabilir. Ameliyat sırasında uygulanan anesteziye bağlı bulantı ve kusma görülebilir. Ameliyat bölgesi genellikle su geçirmez pansumanla kapatildigi icin ilk günler dahil olmak üzere banyo yapilabilmektedir. İlk 1-2 gun hareketleriniz ile agri olmasi normaldir ve işten izin alarak dinlenmeniz uygun olacaktir. Ameliyat sonrasi doktorun verdigi agri kesici, antibiyotik gibi ilaclari eksiksiz kullanmaniz gerekmektedir.
Ameliyat sonrasi 1. haftada tekrardan doktorunuza kontrole gitmeniz gerekir. Ameliyat bölgesindeki pansumaniniz yapilir ve patoloji sonucunuz varsa değerlendirilir. Size kistiniz hakkinda detayli bilgi verilir. 1. haftadan sonra kapali ameliyatlarda istenilen tüm aktivitelere geri dönebilirsiniz. Yara yerleri iyilesmis oldugu için pansuman olmadan duş yapmaniz ve denize girmenizde sakinca olmaz. Bundan sonra doktorunuzun uygun gordugu araliklarla kontrolleriniz ve gerekirse tahliller ve ek görüntülemeler yapilabilmektedir
Kistler Kendiliğinden Kaybolur Mu?
Yumurtalik kistleri ureme caginda cok siklikla oluşup, kaybolabilmektedir. Her adet doneminde zari catlayarak içindeki yumurta hücresini tupe gonderen foliküller eger icindeki sivi bosalamazsa kist olarak kalabilir. Bu kistler beklenilip ultrasonla takip edildiğinde hic tedavi vermeden de ortadan kaybolmaktadır.
Kotu huylu olan kistler ise kendiliğinden kaybolmazlar. Hatta büyümelerine ve gelişmelerine devam ettikleri için sonraki kontrollerde değişmeleri ve caplarinin artmasi çoğunlukla izlenmektedir.
Endometrioma denilen kistler ise genellikle ureme caginda kendine has goruntuleri nedeniyle ultrasonda kolaylıkla anlasilmaktadir. Endometrioma kistleri de kendiliğinden kaybolmaz ve bir miktar büyüme eğiliminde olabilirler. Endometrioma kistleri nadiren cidarlarindan sızarak batin icine yayilir ve boyutlari küçülebilir.
Kanserle İlişkisi
Yumurtalik kistlerinin kisa surelerle 1-2 ay icinde ortaya cikip daha sonra tedavisiz kaybolmalari halinde yumurtalik kanserine dönüşme ihtimali 1000 de 1 den daha azdir.
Basit folikül kisti dediğimiz oluşumlar her kadinda ureme caginda görülebilmektedir.
Basit folikül kistleri ca 125 düzeylerinde kalici ve asiri yukseklik yapmazlar.
Ca125 değerleri genellikle endometrioma kistlerinde bir miktar yükselmektedir.
Yumurtaligin epitel hücrelerinden kaynaklanan kanserlerde ca 125 seviyeleri daha yuksek olmaktadir. Ayrica yumurtalik kanserinde kistlerin gorunumune solid yapilar ve dopplerde kan akımı değişiklikleri eslik eder. Özellikle menopoz sonrasi donemde yumurtalik kistleri kanser riskleri acisindan daha detayli incelenmelidir. Menopoz sonrasi donemde yeni baslayan kistlerin olusumu cok beklenen bir durum değildir. Menopoz sonrasında herhangi bir ilac kullanmıyorken yumurtalıkta kitle oluşturan her yapıya ileri değerlendirme yapılmalı ve gerekirse operasyon planlanmalıdır.
Çikolata Kistleri (Endometriozis Kistleri) Nedir?
Endometriozis rahim iç duvarının döşeyen endometrium denen tabakayı oluşturan salgı hücrelerinin ve döşeyici hücrelerin rahim rahim dışına sıçramasıdır.
En çok görülen yerler yumurtalıklar, tüpler, rahim arkası ve karın bölgesidir
Bağırsakların iç ve dış yüzeyinde de endometriozis görülebilir.
Yapılan çalışmalar vücudun her yerinde ciltte, deride, yağlı dokuda, duyu organlarında bile endometriozis görebildiğini göstermiştir
Endometriozis olan kadınlarda en çok rastlanan bulgu sürekli ya da ara ara oluşan kasık ağrısı ve gebe kalmada güçlük şikayetidir. Aynı zamanda bu hastalarda ilişki sırasında kasık bölgesinde yoğun ağrı da görülebilmektedir.
Hangi Durumda Doktora Başvurmalı?
Butun kadinlar yilda en az bir kez kadin hastaliklari muayenesi olmalidir. Kistlerle ilgili olarak doktora başvurulması gereken durumlar nelerdir?
Kadınlarda adetin ilk 1-2 gunu hafif şiddetli kasik agrisi genellikle görülmektedir.
Adet haricinde olan agrilar, adet doneminde yogun agri oldugu hallerde, kanama ve adet düzensizliklerinde mutlaka doktora muayene olmalisiniz. Yumurtalik kistleri hicbir bulgu vermeden de olusabilecegi icin rutin kadin dogum muayeneleri ve ultrason yapilmasi onemlidir. Ailenizde yakin akrabalarinizda kadin hastaliklari ile ilgili yatkinliklar, ailede yumurtalik, meme kanseri, rahim kanseri, kolon kanseri varliginda bu muayeneler daha da önemli hale gelmektedir. Unutulmamalıdır ki rahim ve yumurtalik kanserlerinde erken teşhis her zaman hayati önem arz eder.
Sol Veya Sağ Yumurtalık Kisti
Yumurtalik kistleri sag yumurtalikta veya sol yumurtalıkta olabilir, bazi durumlarda bilateral dediğimiz sekilde iki tarafli yumurtalik kisti de saptanmaktadır. Özellikle endometrioma denilen yumurtalik kistleri bilateral olabilmektedir. Bunun disinda seröz over kistleri de sıklıkla iki taraflı görülebilmektedir.
Yumurtalık Dönmesi (Over Torsiyonu) Nedir?
Yumurtalik donmesi, yumurtalik ve çevre dokularının kendi uzerine dogru burulmasi ve yumurtalik ve tuplerinin kan akiminin kesilmesiyle ortaya çıkan bir sendromdur.
Over torsiyonu yumurtaligi ve tupleri karin duvarina ve rahime baglayan tutucu bağlarda uzunluk gevşeklik olması halinde ya da yumurtalik, tup gibi yapılarda bu yapıların çevresinde dönebilecek kistlerin oldugu hallerde görülebilmektedir.
Over torsiyonu kadin hastaliklari bolumu acisindan tıbbi acil durum oluşturur ve torsiyon denen burulma dönme halinin devam etmesiyle yumurtalik ve tuplerin kan akımı tamamen kesilebildigi icin yumurtalik kaybina sebep olabilir. Yumurtalik donmesi tespit edildiğinde eger kisa surede kendiliginden duzelme olmazsa derhal laparoskopi yöntemi ya da acik operasyon ile yumurtalik ve tüpler detorsiyone edilmelidir.
Bazi hastalarda özellikle yumurtaligi sabitleyen bağlarda uzunluk ve gevşeklik saptanirsa operasyon sırasında tekrar dönmeyi engellemek icin yumurtaligin dikis ile sabitlenmesi de operasyon sırasında yapilabilmektedir. Hastalarda spazm ve burulma tarzında ciddi kasik ve karin agrisinin yaninda bulanti kusma tabloya eşlik edebilir. Ultrason görüntülemesinde yumurtaliklarda kan akımı değişiklikleri ve yumurtalığın yer değiştirmesi klasik bulgulardandir
Gebelik Döneminde Yumurtalık Kisti
Gebelik döneminde oluşan ya da gebelik öncesinde var olup gebelik döneminde devam eden yumurtalik kistleri genellikle iyi huylu olmaktadir. Gebelik kontrolleri sırasında kistler ultrasonla takip edilir ve kotu huylu donusum acisindan incelenirler. Boyutlarinda ve yapılarında değişme olmayan iyi huylu oldugu dusunulen kistlere gebelik sırasında müdahale edilememektedir. Gebelik sırasında en siklikla seröz over kisti dediğimiz içinde şeffaf sıvı bulunan ince zarli ve iyi huylu kistler görülmektedir. Gebelik sirasinda bu kistlerde genellikle ameliyat gerekmez. Doğum sezaryen ile gerçekleşecek ise ameliyat sırasında kist degerlendirilerek uygunsa kistin eksizyonu yapilabilir.
Gebelik sırasında büyük kistlerde torsiyon ya da kanama oluşturacak bir patlama olmasi durumunda hastanin klinik durumuna göre karar verilerek gerekirse operasyon yapilabilmektedir. Gebeligin haftasina göre değişmekle birlikte operasyon acik veya laparoskopi ile gerceklestirilir.
Fibrom Nedir ?
Fibrom, yumurtalık dokusundan kaynaklanmis ve duz kastan olusan iyi huylu ovaryen kitledir. Solid ovarian kitleler ciddi ve kotu huylu olabilirken fibrom solid ama iyi huyludur. Fibromlar sert ve kutlelerine gore yogun olduklari icin yumurtalik ve tüpleri torsiyone ederek yumurtalik ve tüp kaybina neden olabilirler. Ayrica fibromların bazi turleri karin icinde ve akciğerde sıvı birikmesine neden olabilmektedir. Fibromlarla birlikte karinda ve akcigerde sivi birikmesi ile giden hastalığa Meigs sendromu denmektedir.
Yumurtalık Kisti (Over) Kaç Cm Tehlikeli?
Yumurtalik kistlerinin boyutuna göre tehlikesinin belirlenmesi yanlış yonlenmelere sebep olur. Yumurtalik kistleri siklikla ultrasonografi değerlendirmesinde saptanabilir. Ultrason ile boyutunun yaninda gorunum özellikleri, ic ve zar yapisi, uzerinde ve çevresindeki doppler kan akımı bulgulari, hastanin yasi ve tibbi oykusu, ayrica kistin dogasini gosteren kan tetkikleri ile tehlikeli olup olmayacağına karar verilmektedir.
Menopoz öncesi dönemde basit yumurtalik kistleri genellikle boyutundan bağımsız bir şekilde takip edilebilirler.
2 cm çaplı ve sekil bozuklugu oluşturan damarsal yapilar barındıran kistler tehlikeli olabilir. Endometrioma nedeniyle uzun süredir takip edilen hastalarda kistin 3 ya da 5 cm olmasi takip acisindan bir aciliyet ifade etmezken kistin yapisinin değişmesi kanlanma paterninin anormallesmesi ameliyat karari aldırabilir.
Yumurtalık Kisti Kaç Cm De Ameliyat Olur?
Yumurtalik kistlerinde operasyon kararı olmak için kistin ortaya çıkış şekli, boyutu, gorunumu, kanlanmasi, kac yasinda goruldugu, kanlanmasinin duzeyi değerlendirilir.
Basit görünümlü ve menopoz öncesi kistlerde ameliyat karari hemen verilemeyeceği gibi menopoz sonrasi donemdeki kistlerde veya kotu huylu görünümdeki kistlerde ameliyat zaman geçirmeden yapılmaktadır. Yumurtalik kistleri icin ameliyat kararinin kistin boyutuna göre verilmesi çoğu zaman gerçek ve dogru bir yaklasim olmamaktadir.
Kistler Adetle Atılabilir Mi?
Basit yumurtalik kistleri adet dönemi sonrasında kendiliğinden kaybolmaktadır.
Burada kistin adet kaniyla atilmasi gibi bir durum tabiki soz konusu degildir. Karin icinde yumurtalıkta bulunan kistler onlari büyüten hormonal uyarı dan mahrum kaldiginda kuculur ve içerisindeki sıvıyı kaybederler ve birkac adet donemi sonrasi ultrasonda görünmez hale gelirler. Adetle atılması tabiri adetten sonraki dönemde kaybolur manasindadir.
Basit ve fonksiyonel yumurtalik kistleri ve korpus luteum kistlerinin olusmasinda altta yatan neden beyinden gelen folikül büyütücü ve lüteinleştirici hormon uyarilari oldugu icin bu
uyarıların dalgalanmasina gore basit kistler ortaya cikip uyarinin azalmasi ile ortadan kalkmaktadır.
Bitkisel Kürlerle Tedavi Mümkün Mü?
Kistlerin tedavisinde bitkisel kürler ve ilaçlar kullanılmaktadır.
Aktarlarda ya da bu konuyla ilgilenen fitoterapi uzmanlari tarafindan bazi reçeteler uygulanmaktadir.
bitkisel kurlerden en sik kullanilan sogan kuru olmaktadir.
Kirmizi Sogan içerdiği antioksidanlar ve quercetin maddesi nedeniyle kistlerde gerilemeye sebep olabilmektedir.
Ayrica zencefil ve zerdecal iceren bazi japon ve çin bitki çaylarinin yumurtalik kisti hastalarina yararli olabilecegi söylenmektedir
Ne Zaman Ağrı Yapar?
Yumurtalik kistleri özellikle 5-6 cm buyuklukten sonra agri yapmaktadir.
Kistler bulundugu bolgeye yapisiklik oluşturuyorsa boyutlarindan bagimsiz olarak agri oluşturabilmektedir.
Endometrioma kistleri kac cm olursa olsun beraberinde endometriotik implantlar varsa yogun ağrı oluşturabilirler.
Yumurtalik kistlerinin hareketlerine bagli olarak karin icindeki pozisyonları değişebilir. Çok fazla ayakta durulduğunda aniden sağdan sola donuldugunde ya da spor yaparken kiste bağlı agri olmasi beklenir.
Kist Varken Cinsel İlişki
Yumurtalik kisti varlığında cinsel iliski agrili olabilir. Bazi buyuk kistler iliski sirasinda patlayabilir ve ic kanama sebebi olabilir.
Endometrioma kistlerinde iliski sirasinda yogun agri olmasi hastalik tanisi açısından son derece önemli bir bulgudur. Endometrioma kistlerinde iliskide özellikle rahim arkasinda ve vajinada yogun agri olabilir. Kist çok büyükse ve patlama riski varsa mutlaka doktor kontrolu yapilmali ve cinsel iliskiden uzak durulmalidir.
Kadınlarda Yumurtalık Kisti Hamileliği Engeller Mi?
Yumurtalik kistleri yumurtalık fonksiyonunu bozarak kısırlığa neden olabilir. Basit yumurtalık kistleri kısırlık sebebi değildir.
Endometrioma kisti kadınlarda ciddi sekilde kısırlık sebebidir. Endometrioma kistleri hem yumurtalık fonksiyonunu ve kalitesini bozar hem de döllenme problemi oluşturur. Endometrioma kistleri tüplerde tıkanıklık yaparak da kısırlık oluşturabilmektedir. Dermoid kisti ya da cok buyuk bazi kistler yumurtalik ve tüpü torsiyona ugratarak o tarafli yumurtalik ve tüpün kaybedilmesine yol açabilmektedir
Yumurtalık Kisti Öldürür Mü
Yumurtalik kistlerinde ölüm gorulme olasiligi son derece düşüktür. Yumurtalik kistleri basit yapıda ve iyi huylu ise operasyonla ya da izlem ile kayboldugu surece ölüm görülme ihtimali olmaz. Yumurtalik kistleri ile karışan kotu huylu olan yumurtalik kanserinde ölüm gorulebilir. Yumurtalik kanseri tedavi edilmezse vücuda yayilma egilimindedir. Karaciger, bagirsaklar, akciğer ve beyine yayılabilir. Yumurtalik kanseri kadınlarda kansere bağlı ölüm nedenlerinden en başta gelenlerindendir.
Yumurtalık Kisti Kendi Kendine Geçer Mi?
Yumurtalik kistlerinin bazi turleri ve kucuk boyutlu olanları kendiliğinden geçebilmektedir.
Fonksiyonel yumurtalık kistleri, basit folikül kistleri dediğimiz kistler ve korpus luteum kistleri genellikle 1-2 ay icinde gerileyip kaybolurlar. Dermoid kist ve endometrioma kistleri kendiliğinden geçmez. Yumurtalik kisti görünümünde olan yumurtalik kanserleri kendiliginden geçmediği gibi buyume ve yayilma gösterirler. Yumurtalik kistleri zamanla büyüyorsa kaybolmuyorsa ve şekil değişikliği ve damarlanma gösteriyorsa takip ve gerekirse operasyon cok onemlidir.
Bekarlarda Yumurtalık Kisti
Bekar kadınlarda yumurtalik kisti görülmektedir.
Adet donemi başlayan kadınlarda her ay atilan yumurtalar oluşurken fonksiyonel yumurtalık kistleri sik olarak karşımıza çıkmaktadır. Bazi kadinlarda yumurtalıkta endometrioma denilen çikolata kistleri ya da doğuştan gelen bir takim kistler oluşabilmektedir.
Dermoid kistler genellikle embriyolojik kökenli atıklardan meydana gelir. Dermoid kistlerin içi yağ dokusu, kil, tüy, kemik, kıkırdak, tirnak iceren daha cok deri elemanlarını bulunduran kistlerdir. Bu kistler kendiliğinden geçmez. Bekarlarda en sik görülen kistler korpus luteum kistleri ve fonksiyonel over kistleridir.
Ameliyat Sonrası Nüks Ve Tekrar
Basit yumurtalik kistlerinin operasyon sonrasi tekrar oluşması cok nadiren görülmektedir. Operasyon sırasında kistik oluşum zari ve içeriği ile birlikte yumurtalıktan tam olarak cikarilip patolojik incelemeye gönderilir. Patolojik inceleme sonrasinda iyi huylu ve yayılma olasılığı olmayan kistlerde genellikle operasyon sonrasi hastanin bulgulari normale döner. İlk 1 yil takip acisindan onemlidir, hasta belirli aralıklarla ameliyat sonrasi kontrole cagrilir. Kontroller sırasında yumurtalıklar ve rahim ultrason ve muayene ile degerlendirilir. Takip sirasinda bazi durumlarda Ca 125 tetkiki yapilmaktadir.
Kist Bacakta Ağrı Yapar Mı?
Kistler yerlesim yerine gore semptom oluşturabilmektedir. Genellikle kistler kasik alt bölgelerinde ve karinda agri sikayeti oluşturmaktadır. Bazi derin yerleşimli kistler pelvik bölgedeki sinir ve damar oluşumları üzerine de yerlesebilmektedir.
Damar ve sinir üzerine yerleşen kistler basi etkisiyle bacakta agri oluşturmaktadır. Bu kistler özellikle derinlerde sinirlere baski yapiyorsa ve bacakta ağrı güçsüzlük oluşturuyorsa mutlaka MR goruntulenmeleri, EMG gibi sinir basilarinin incelendigi testler yapılmalı ve gerekirse ameliyat planlanmalıdır.
Yumurtalık Kisti Kanama Ve Ağrı Yapar Mı?
Yumurtalik kistleri hem kanama duzensizligi hem de kasik agrisi yapabilir.
Kistin bulunduğu bölgede baskı hissi yapmasi ve çevre dokulara dogru buyumesi esnasinda kasiklarda agri olusur. Özellikle adet döneminden önce ve adet sırasında yoğun agri oluşturabilir. Kistlerin büyümesine bağlı olarak karnin ust bolgelerinde, bazan sirta vuran agrilar oluştuğu gibi bacaklara ve kalçaya doğru yayılan ağrılar da görülebilmektedir.
Yumurtalik kistlerinde yumurtaligin hormon üretimi etkilenebilir. Yumurtaliklar fonksiyonları gereği adet döneminin her asamasinda farkli düzeyde hormon üretimi yapar. Yumurtalik kistleri bu hormon üretimi uzerinde farkli etkiler göstererek fizyolojiye uygun olmayan hormon değerleri olusturursa hastada adet doneminde ve adet dönemi dışında duzensiz kanamalar olusmaktadir.
Yumurtalık Kisti Patlaması Nasıl Olur?
Yumurtalik kistleri, ici östrojenden zengin folikül sıvısı içeren oluşumlardır. Basit yumurtalik kistleri iyi huyludur ve içerisi seffaf folikul sıvısıyla doludur. Genellikle 2 cm üzerinde boyuttadir. Kist etrafinda kisti çevreleyen ince bir zar vardır. Kistin hizli ve aniden büyüdüğü durumlarda ya da dışarıdan hareketle kistin zari patlarsa kist içeriği karin içerisine dağılmaktadır.
Basit kist içeriğinin karın içine yayilmasinda bir sakinca olmasa da kistin patladigi bolgedeki yumurtalik dokusu ve kist karinda damarlarin hasarlanmasi soz konusu olabilir. Eger damarlarda bir yaralanma olursa karin icine cok miktarda kanama gerceklesebilir. Bu durumda hastanin kan kaybi olabilir ve kanama miktarinin fazlaligina gore şok tablosu hatta müdahale edilmezse hayati tehdit eden saglik sorunlari ortaya çıkabilir.